Εκδηλώσεις

ΧΕΛΙΔΟΝΙΣΜΑΤΑ

Τα “χελιδονίσματα” είναι δημοτικά τραγούδια που αναφέρονται στον ερχομό της χελιδόνας, την οποία ταυτίζουν με τον ερχομό της άνοιξης και συνδέονται με την παραγωγή, τη γονιμότητα, το άνθισμα των λουλουδιών και τη βλάστηση.

Η προέλευση των χελιδονισμάτων αγγίζει στους αρχαίους χρόνους και, μάλιστα, στη μινωική εποχή. Η χελιδόνα έγινε ιδιαίτερα αγαπητή από τα αρχαϊκά χρόνια στην Ελλάδα, πέρασε από το Βυζάντιο και πετώντας ασταμάτητα στους αιώνες, έφτασε μέχρι τις ημέρες μας να κελαηδά και να καλωσορίζει την άνοιξη με ευχές.

Τα χελιδονίσματα στον διευθυντή του σχολείου από τους μαθητές της Α τάξης.

altalt

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΜΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΔΑΡΛΑΣΗ

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗΜΕΝΗ ΜΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΔΑΡΛΑΣΗ

Στο πλαίσιο της ενότητας της Γλώσσας Ε΄ δημοτικού με τίτλο «Βιβλία-βιβλιοθήκες» και με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα Παιδικού βιβλίου (2 Απριλίου) και της Παγκόσμιας ημέρας κατά του Σχολικού εκφοβισμού και σχολικής βίας, επεξεργαστήκαμε το βιβλίο της Αγγελικής Δαρλάση «Το παλιόπαιδο». Τα παιδιά του Ε1 δούλεψαν ομαδοσυνεργατικά δημιουργώντας αφίσες. Επιπλέον, επεξεργαστήκαμε κείμενα από το βιβλίο της συγγραφέως «Οι μεγάλοι… μικροί, Οι Αγωνιστές του 1821» και ετοίμασαν ερωτήσεις για να γνωρίσουμε καλύτερα την αγαπημένη μας συγγραφέα. Την Τετάρτη 23 Μαρτίου μάς έκανε την τιμή να συνομιλήσουμε διαδικτυακά και απάντησε πολύ αναλυτικά στις ερωτήσεις μας. Ανοίξαμε σίγουρα μια πόρτα στο μυαλό μας για να χωρέσουν περισσότεροι ήρωες!

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Πού γεννηθήκατε και πού μεγαλώσατε; Πού ζήσατε τα παιδικά σας χρόνια και πώς τα περάσατε;

Γεννήθηκα στην Αθήνα και μεγάλωσα στην Αθήνα, δυστυχώς, ευτυχώς, αλλά τότε η αλήθεια είναι ότι, εκεί που μεγάλωσα στο κέντρο της Αθήνας, στον Κεραμεικό, παίζαμε στους δρόμους. Βασικά, παίζαμε στα πεζοδρόμια γιατί όλος αυτός ο δρόμος που μεγάλωσα, είχε πολυκατοικίες με πιλοτές μπροστά, οπότε είχε πολύ μεγάλα πεζοδρόμια. Κι έτσι παίζαμε εκεί, παίζαμε σε διπλανά οικόπεδα… Μάλιστα, θυμάμαι ότι είχε γίνει και μια ανασκαφή, σ’ ένα παραδιπλανό οικόπεδο είχαν γκρεμίσει ένα παλιό σπίτι και βρέθηκαν αρχαία, γιατί εκεί που έμενα ήταν εκεί κοντά που βρέθηκε αργότερα το αρχαίο Σήμα, εκεί δηλαδή που ήταν οι τάφοι των Επιφανών στην αρχαία Αθήνα, γιατί ήταν πολύ κοντά στον Κεραμικό. Αν ξέρετε κι αν θυμάστε, ο Κεραμεικός ήταν το νεκροταφείο στην αρχαία Αθήνα, οπότε εκεί βρέθηκε αργότερα και το «Σήμα» όταν σκάβανε για το μετρό και ήταν πάρα πολύ λογικό να βρούνε τάφους. Κι εμείς πηγαίναμε εκεί και χαζεύαμε τις ανασκαφές. Κι ήτανε έτσι κι ένας λόγος αργότερα που, όταν έγραψα το «Όταν έφυγαν τ’ αγάλματα», θυμήθηκα όλα αυτά που είχα ζήσει. Ή πηγαίναμε, γιατί ήταν άλλες εποχές, και στο Αρχαιολογικό μουσείο, εκεί έξω και παίζαμε. Βέβαια να πω ότι τα καλοκαίρια μου και πολλά Πάσχα τα περνούσα στην Ξάνθη γιατί από κει ήταν η μαμά μου.

[Δασκάλα]: Τώρα που είπατε για τον Κεραμεικό, ακριβώς επειδή έχω διαβάσει το βιβλίο σας «Όταν έφυγαν τ΄ αγάλματα», έκανα αυτόματα τον συνειρμό, λέω «να δεις ότι έτσι γεννιούνται τελικά οι ιστορίες», το πού γεννιόμαστε και μεγαλώνουμε σίγουρα μας δίνει ένα στίγμα και μας το επιβεβαιώσατε.

Από την κρεβατοκάμαρά μου έβλεπα την Ακρόπολη. Άμα δείτε στον χάρτη, στην οδό Πειραιώς εκεί στην αρχή Ιεράς οδού και Πειραιώς, υπάρχει μια εκκλησία, η Αγία Τριάδα, οπότε εμείς ήμασταν ακριβώς σ’ αυτή τη νοητή γραμμή. Στην ουσία δεν είχε από πίσω μας άλλες πολυκατοικίες, είχε κάτι μικρότερες πολυκατοικίες, όχι τόσο ψηλές, κάτι κοντύτερες. Πίσω από την Αγία Τριάδα είναι ο Κεραμεικός και πάνω φυσικά και πέρα ήταν η Ακρόπολη, οπότε την είχα «πιάτο» την Ακρόπολη και έβλεπα και τον Κεραμεικό από το μπαλκόνι μας, που ήταν ένα στενό μπαλκονάκι, αλλά ήτανε πολύ ωραία, οπότε σίγουρα αυτές οι μνήμες παίζουν τον ρόλο τους και αργότερα. Άλλωστε το βλέπετε κι εσείς αφού κάνατε τους «Αγωνιστές» , κι άμα κάνετε κι άλλα βιβλία αυτής της σειράς, θα δείτε πώς πράγματα από την παιδική μας ηλικία μάς συναντάνε όταν είμαστε μεγάλοι και παίζουν τον ρόλο τους. Κάποιες φορές ακόμα και άσχημα, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της Μαρίας Κάλλας - θα βγει το βιβλίο «Μουσική» που τη συμπεριλαμβάνει- η σχέση με τη μητέρα της ή για το ότι θαύμαζε πολύ την αδερφή της που ήτανε πολύ όμορφη και χαριτωμένη, με ωραία κίνηση κτλ., ενώ η ίδια ήταν μάλλον ατσούμπαλη, λίγο στρουμπουλούλα και πώς η σύγκριση που έκανε η μητέρα της με την αδερφή της την επηρέασε μετά στην ψυχολογία της και στη διαμόρφωση και στην αποδοχή ή μη αποδοχή του εαυτού της. Ποια; Η Μαρία Κάλλας, που ήταν από τις μεγαλύτερες φωνές του 20ου αιώνα και όχι μόνο, θεωρείται η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας και μια από τις μεγαλύτερες φωνές που έχουν περάσει ποτέ από την όπερα. Παρ’ όλα αυτά, είχε εκείνη την ανασφάλεια που προφανώς ξεκίνησε από εκείνα τα παιδικά της χρόνια. Άρα, πράγματα που συναντάμε, που ζούμε, όταν είμαστε παιδιά, παίζουν τον ρόλο τους στην εξέλιξή μας, είτε τον θετικό ή τον αρνητικό. Φυσικά είναι στο χέρι μας, ακόμα και τα αρνητικά, να τα δουλέψουμε ώστε να γίνουν θετικά. Και αυτό το είδατε στους «Αγωνιστές» νομίζω. Δηλαδή, εκείνο το χαστούκι που έφαγε ο Κολοκοτρώνης από τον Τούρκο, εκείνη την ώρα μπορεί να μην του απάντησε και καλώς δεν του απάντησε, γιατί, άμα τον κλοτσούσε μπορεί να τον βάζαν φυλακή και δεν ξέρουμε τι θα συνέβαινε, αλλά έπαιξε τον ρόλο του κι αυτό. Και η γενικότερη καταπίεση που ένιωθε ως παιδί και ο θάνατος του πατέρα του, ώστε αργότερα αυτόν τον θυμό, αυτή την καταπίεση και, φυσικά και μέσα από όλα αυτά που έζησε και έμαθε και διάβασε, γιατί ήταν μέλος της Φιλικής Εταιρίας, έμαθε για τη σχέση των Ελλήνων του τότε με το παρελθόν τους και βοήθησε να συνειδητοποιήσει ότι ήταν ένα έθνος κι ότι η επανάσταση δεν ήταν μόνο ο Μοριάς, η Ελλάδα δεν ήταν μόνο ο Μοριάς, αλλά ήταν πολύ έξω από τον Μοριά. Δηλαδή έξω από την Πελοπόννησο κι ότι όλος αυτός ο τόπος έπρεπε να απελευθερωθεί. Άρα, πολλά πράγματα που βιώνουμε στην παιδική μας ηλικία πραγματικά παίζουν τον ρόλο τους.

Έτσι κι εγώ, λοιπόν, που μεγάλωσα στην Αθήνα, μεγάλωσα στον Κεραμεικό, έχω αυτά τα βιώματα που παίξαν τον ρόλο τους μετά. Κι άλλα πολλά, σε κάθε βιβλίο μου συναντάμε και λίγο ένα κομματάκι από την παιδική μου ηλικία.

Οπότε περάσατε τέλεια στην Αθήνα… [Σχόλιο παιδιού]

Περνούσα, ωραία, ναι, είχα πολύ ωραία παιδικά χρόνια, όχι πάντα εύκολα, δηλαδή εμείς ήμασταν ευχαριστημένοι, με λιγότερα. Δεν είχαμε όλα αυτά τα παιχνίδια, δεν είχαμε, ας πούμε, τη δυνατότητα να παίζουμε στην τηλεόραση διάφορα. Τότε δειλά δειλά είχε ξεκινήσει το βίντεο και θυμάμαι ότι η διπλανή μας είχε βίντεο. Ήταν ένα κοριτσάκι, η Μανταλένα που οι πόρτες μας ήταν σχεδόν ανοιχτές και μπαινοβγαίναμε η μια στο σπίτι της άλλης (βασικά η αδερφή μου, γιατί ήτανε συμμαθήτρια με την αδερφή μου) κι εκείνοι είχαν βίντεο κι εμείς δεν είχαμε λεφτά να πάρουμε βίντεο, αλλά βρίσκαμε πράγματα να κάνουμε συνεχώς. Και, ξέρετε, το να βαριέσαι συνήθως είναι καλό, γι’ αυτό, όταν βαριέσαι, πρέπει να βρεις τρόπο να διασκεδάσεις αυτή τη βαρεμάρα. Δεν είχαμε, λοιπόν, αυτή την εύκολη λύση του κινητού κι έτσι διάβασα πολύ, πάρα πολύ, πάρα πολλά βιβλία, φανταζόμουν πράγματα ήδη από μικρή και παίζαμε ωραία στους δρόμους και με τους φίλους μου, διάφορες περιπέτειες, μπαίναμε και καλά σε «στοιχειωμένα» σπίτια, γιατί είχε πολλά εκείνη την εποχή κι ακόμα έχει σ’ αυτή τη γειτονιά. Ναι, γιατί τα θυμάμαι, γιατί είχα καλούς φίλους και γιατί διάβαζα πολύ κι αυτό το διάβασμα με ταξίδευε. Και μ΄ άρεσαν οι περιπέτειες, μ΄ άρεσαν τα ταξίδια, οπότε όλα αυτά τα ζούσα μέσα από τα βιβλία και φυσικά με τους φίλους μου μ’ άλλον τρόπο. 

Πού ζείτε τώρα;

Στην Αθήνα ζω και καλά είναι, αν και θα ήθελα η αλήθεια είναι, όσο μεγαλώνω, να ζούσα εκτός πόλης. Την αγαπάω την Αθήνα, αλλά είναι και δύσκολη πόλη, είναι μεγάλη πόλη και τώρα με τον κορονοϊό κιόλας καταλάβαμε τι σημαίνει να ζεις σε πόλεις πιο ανθρώπινες, που έχουν περισσότερο πράσινο. Και πάλι καλά, εγώ εδώ που μένω, στη συνοικία και τη γειτονιά που μένω, έχουμε πράσινο κι έχουμε πάρκα κοντά μας, αλλά οι μεγάλες πόλεις στην Ελλάδα έχουνε πρόβλημα όσον αφορά στους χώρους τους δημόσιους, τους ελεύθερους που έχει πράσινο. Ας πούμε, θυμάμαι στο Λονδίνο υπήρχανε πάρα πολλά πάρκα και πολύ πράσινο, παρόλο που ήταν μια μεγάλη και βιομηχανική πόλη, καλά εκεί στο κέντρο δεν υπάρχει, αλλά υπάρχει πολύ πράσινο, υπάρχουν τα μεγάλα πάρκα και κάθε γειτονιά έχει και πάρκα. Εμείς εδώ έχουμε την τάση να τσιμεντώνουμε -πολύ τσιμέντο- ενώ εκεί έχει παρκάκια ανάμεσα στα σπίτια που έχει χώμα κάτω. Κι αυτήν την επαφή με το χώμα τη θέλουμε. Εμείς συνήθως βάζουμε στο χώμα γκαζόν και λέμε «μην πατάτε», ενώ εκεί υπάρχει αυτή η αίσθηση του να πατάω στο χώμα και μας λείπει στους ανθρώπους που μένουμε στις μεγάλες πόλεις, λείπει αυτή η επαφή με το χώμα, με τη φύση. Οπότε, από αυτή την άποψη η αλήθεια είναι ότι δε μου αρέσει τόσο η Αθήνα γιατί, για να έχω πρόσβαση έτσι σε χώρο, πρέπει να πάω σε ένα πάρκο εδώ παραπάνω, το οποίο όμως κλείνει, δεν είναι όλη τη μέρα ανοιχτό. Αλλά σας λέω, και πάλι, εγώ είμαι τυχερή σε σχέση με άλλους σε άλλες γειτονιές γιατί έχω ένα πάρκο εκεί, ένα πάρκο πιο κάτω, πάλι καλά δηλαδή.

Από πού εμπνευστήκατε να γράψετε «Το Παλιόπαιδο»; Πώς μάθατε για το El Sistema;

Είχα δει ένα ντοκιμαντέρ και μάλιστα τότε δεν είχαμε τηλεόραση στο σπίτι. Αποκτήσαμε, όταν ο μεγάλος μου γιος πρέπει να ‘ταν στην ηλικία σας – τώρα είναι Α΄ Λυκείου. Και τότε είχε δει η μαμά μου ένα ντοκιμαντέρ που μιλούσε για το El Sistema και μου είχε πει «πο, πο, είναι ένα καταπληκτικό ντοκιμαντέρ να το δεις. Εγώ κάπως την αποπήρα, όπως καμιά φορά αποπαίρνουμε με ευγενικό τρόπο, δεν έδωσα πολλή σημασία, μ΄ αυτήν την έννοια. Κι όταν, λοιπόν, μια άλλη φορά είχα πάει στο σπίτι της και συμπτωματικά το έδειχνε πάλι το ντοκιμαντέρ, μου λέει «να, αυτό το ντοκιμαντέρ που σου έλεγα, κάτσε να το δεις». Και, πραγματικά, εκείνη τη φορά την άκουσα. Έκατσα, λοιπόν, το είδα το ντοκιμαντέρ και συγκλονίστηκα γιατί ακριβώς σ΄ αυτό το ντοκιμαντέρ, το «El Sistema – σώζοντας ζωές» του Γιώργου του Αυγερόπουλου, που έχει φτιάξει τον «Εξάντα» και γενικώς ασχολείται με πολύ ενδιαφέροντα θέματα. Σ΄ αυτό, λοιπόν, το ντοκιμαντέρ ήταν πολλά τα παιδιά που ήταν ενήλικοι και αφηγούνταν τις ιστορίες τους από όταν ήταν παιδιά και πώς τους βοήθησε το El Sistema. Δηλαδή, κάποιος έλεγε ότι ήταν στο αναμορφωτήριο, ξέρετε το αναμορφωτήριο, έτσι;, είναι η φυλακή για τους παραβάτες που είναι κάτω των δεκαοχτώ χρονών, δηλαδή για τους ανήλικους παραβάτες. Λοιπόν, ήταν στο αναμορφωτήριο και πώς πήγαν από το El Sistema και μοιράσανε τα όργανα. Εκείνος έλειπε εκείνη την ώρα κι όταν πήγε, είχε μείνει μόνο το όμποε. Αυτός δεν είχε ξαναδεί φυσικά στη ζωή του όμποε, ούτε ήξερε τι είναι και, παρόλα αυτά του δώσανε το όμποε και πια ήταν ένας από τους σημαντικούς μουσικούς της ορχήστρας. Και, μάλιστα, εκεί που μας μιλούσε, από όπου δηλαδή έδινε τη συνέντευξη, παλιά ήταν αναμορφωτήριο. Τότε, όταν πια μιλούσε εκείνος, ήτανε χώρος όπου διδάσκονταν τα παιδιά, ήταν κάτι σαν μικρό ωδείο, δεν είναι ακριβώς ωδείο, αλλά ήτανε χώρος για τα παιδιά, να πηγαίνουν εκεί, να μελετάνε, να κάνουν τα μαθήματά τους στο El Sistema. Αυτό λοιπόν, εμένα με συγκλόνισε γιατί συνειδητοποίησα κάτι που το ήξερα βέβαια αλλά – το ΄χεις στο μυαλό σου αλλά εκείνη τη στιγμή το συνειδητοποιείς - πόσο σημαντικό είναι το να προσφέρεις ακόμα και σε παιδιά που τα θεωρείς –εντός εισαγωγικών, μεταφορικά το λέω- «χαμένες περιπτώσεις», που τους έχεις βάλει ταμπέλα ότι αυτός είναι «έτσι, αλλιώς», να τους δίνεις την ευκαιρία να αποδείξουν τον καλό τους εαυτό. Και τι σημαντική δουλειά κάνει το El Sistema και η φιλοσοφία που υπάρχει, ότι δηλαδή, γνωρίζοντας ότι όλοι οι άνθρωποι θέλουμε να ανήκουμε κάπου, πόσο μάλλον τα παιδιά και οι έφηβοι. Αντί, λοιπόν, να ανήκουν σε μια συμμορία, τα βάζεις να ανήκουνε σε μια ορχήστρα. Κα το γεγονός ότι μπορούνε και παίζουν μουσική. Αυτό τους δίνει μια ωραία αυτοεκτίμηση. Αρχίζουν να εκτιμούν τον εαυτό τους, γιατί όλοι δεν μπορούμε να ΄μαστε καλοί μαθητές, καθένας και καθεμιά από εμάς έχει τα ελαττώματα και τα προτερήματα. Έτσι, σε άλλα πράγματα είσαι καλή εσύ και σ΄ άλλα πράγματα είναι καλή η φίλη σου. Αλλά, αρκεί να δώσουμε την ευκαιρία στον καθένα και την καθεμιά από εμάς να ανακαλύψει σε τι πράγμα είναι καλός ή καλή και αυτό να έχει τη δυνατότητα να το καλλιεργήσει και να το αποδείξει πρωτίστως στον εαυτό του. Οπότε από κει μου γεννήθηκε η ιδέα κι από κει με τα λόγια του Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου, που τα είχε πει πρώτα η μητέρα Τερέζα, ότι φτώχεια δεν είναι μόνο η έλλειψη τροφής και στέγης, φτώχεια είναι το να αισθάνεσαι κανένας, να μην έχεις ταυτότητα. Δηλαδή να σε υποτιμούν οι άλλοι γύρω σου και να σε κάνουν να αισθάνεσαι μυρμηγκάκι. Κι επειδή δεν είσαι μυρμηγκάκι, επειδή το μυρμηγκάκι στη φύση έχει την αξία του, είμαστε άνθρωποι, οπότε αυτή την υπόστασή μας, πρέπει να μας δίνουν τη δυνατότητα να την αξιοποιήσουμε.

Έχετε ενεργό ρόλο στο El Sistema;

Όχι, ήταν να συνεργαστούμε για μια παράσταση του «Παλιόπαιδου» που θα κάναμε στη Θεσσαλονίκη, θα ερχότανε από την ορχήστρα του El Sistema να παίξουνε στην παράσταση αυτή κάποια στιγμή, αλλά τελικά, μας πρόλαβε ο κορονοϊός κι αυτή η παράσταση αναβλήθηκε. Ελπίζω μήπως γίνει του χρόνου αν όλα τα πράγματα πάνε καλύτερα, αλλά έχω ωραίες σχέσεις μαζί τους, οπότε ναι. Γιατί, όταν έγραψα εγώ την ιστορία, ακόμα το El Sistema Greece δεν είχε αρχίσει. Ήταν τότε δειλά στα πρώτα του βήματα, δηλαδή πρέπει τότε να βρίσκονταν οι ιδρυτές του El Sistema στην Ελλάδα. Και βέβαια τότε είχαμε πάει στην πρεσβεία της Βενεζουέλας και είχα στείλει, είχα ζητήσει κι είχα υπογράψει με το «ευχαριστώ» μου ένα αντίτυπο προκειμένου να το στείλουνε στον Αμπρέου, όμως κι εκεί μετά είχαμε προβλήματα κι έτσι δεν έμαθα ποτέ αν το έλαβε, θέλω να πιστεύω ότι το έλαβε το βιβλίο γιατί λίγα χρόνια μετά ο Αμπρέου πέθανε. 

Πώς γράφετε; Χρησιμοποιείτε υπολογιστή, μολύβι; Κάτι άλλο;

Θα σας πω κάτι να γελάσετε, όταν εγώ ήμουν στο σχολείο, φυσικά δεν είχαμε υπολογιστές - είχαν αρχίσει δειλά δειλά και τους είχανε κάποιοι που δουλεύανε σε αντίστοιχες δουλειές- και στο πανεπιστήμιο το ίδιο. Βέβαια, εγώ ήμουν από αυτούς που, επειδή είχαμε γραφομηχανή στο σπίτι κι ο μπαμπάς μου έγραφε, έκανα τις εργασίες μου στη γραφομηχανή. Όταν, λοιπόν πήγα για μεταπτυχιακά στην Αγγλία, εννοείται ότι οι εργασίες μας ήταν στον υπολογιστή, και ακόμα δεν είχα και τα λεφτά και στο σπίτι δεν είχα υπολογιστή. Πήγαινα και δούλευα όμως σε ένα εργαστήρι υπολογιστών στη σχολή. Λοιπόν, … έλα που δεν είχα ιδέα από υπολογιστές, οπότε εγώ έγραφα, έγραφα, έγραφα την εργασία, έκανα υποτίθεται “save”, την έσωζα δηλαδή κάπου. Μετά από λίγο πήγαινα να τη βρω, δεν την έβρισκα πουθενά. Και κάθε τόσο έβγαινα κι έλεγα «βρε παιδιά, πάλι έχασα την εργασία μου», έβλεπε κάποιος που ήξερε, με βοηθούσε και την έβρισκα γιατί δεν είχα συνειδητοποιήσει ότι το “save as”, «αποθήκευση ως» που λέμε, το βάζεις σ΄ εκείνον τον φάκελο. Κι εγώ κάπου το έσωζα, δεν καταλάβαινα πού, δε σημείωνα πού, σωζόταν αυτό κι εγώ μετά δεν το ΄βρισκα, το ΄ψαχνα αλλού. Αλλά πια, όταν πήρα και τον πρώτο υπολογιστή και μετά, όταν γύρισα στην Ελλάδα, μου είναι πάρα πολύ δύσκολο να γράψω στο χέρι. Δηλαδή πάντα γράφω σε υπολογιστή. Βέβαια, έχω συνήθως ένα σημειωματάριο μαζί μου, μες στην τσάντα μου, όταν μου ΄ρχεται κάποια ιδέα. Πρέπει να σας πω ότι παλιότερα ούτε καν αυτό δεν έκανα γιατί τα θυμόμουνα όλα. Τώρα, όμως, όσο μεγαλώνεις και η πληροφορία αυξάνεται κι έχεις πολλά να διαχειριστείς και πολλές ιδέες, τελικά είδα ότι, άμα δε σημειώσω, κάποια πράγματα, τα ξεχνάω. Κι έτσι έχω πάντα ένα σημειωματάριο μαζί, ακόμα και δίπλα στο κομοδίνο μου, γιατί καμιά φορά έχω προσέξει ότι λίγο πριν κοιμηθώ μου ΄ρχεται κάποια ιδέα ή κάποια λύση σε κάποιο θέμα που δουλεύω που δεν μπορώ να τη βρω. Μου ΄ρχεται εκείνη την ώρα μια ιδέα και λέω «εντάξει, θα τη θυμηθώ το πρωί» και το πρωί που ξυπνάω, δεν τη θυμάμαι. Αυτό το ΄λεγε κι ο Πίντερ, ο Χάρολντ Πίντερ, ένας σημαντικός Άγγλος θεατρικός συγγραφέας ότι είχε δίπλα του αυτό κι έλεγα «μα, τώρα, πώς δεν τα θυμάται;». Μου ‘κανε εντύπωση. Τελικά, είχε δίκιο, εκείνη την ώρα όντως, λίγο πριν πας να κοιμηθείς, επειδή ηρεμεί το μυαλό, ξαφνικά έρχεται η λύση μόνη της ή μια ιδέα, αλλά, άμα δεν τη θυμηθείς, ενώ νομίζεις ότι θα τη θυμάσαι, το πρωί την έχεις ξεχάσει. Οπότε, σημειώνω πολλές φορές στο σημειωματάριο, αλλά βασικά γράφω στον υπολογιστή. 

Γράφετε σε κάποιον ειδικό χώρο;

Και ναι και όχι. Δηλαδή, έχω το γραφείο μου κάτω, γιατί το σπίτι μας είναι πάνω και κάτω είναι τα γραφεία το δικό μου και του άντρα μου – είναι μουσικός- γράφω συνήθως εκεί, αλλά τώρα για παράδειγμα που σου μιλάω και που, όταν τελειώσουμε θα δουλέψω, είμαι στο καθιστικό στο τραπέζι μας, αλλά γενικότερα έχω γράψει σε απίστευτα μέρη. Ας πούμε, έχω γράψει και σε καφετέρια, έτσι να πίνω καφέ και να γράφω εκεί. Έχω γράψει και με τα παιδιά γύρω μου, όταν ήταν μικρά, να παίζουνε, να ουρλιάζουνε, να φωνάζουνε κι εγώ να γράφω. Οπότε, έχω το γραφείο μου που μ΄ αρέσει να γράφω, αλλά άμα χρειαστεί, γράφω οπουδήποτε αρκεί να μπορώ να είμαι συγκεντρωμένη, να μην αποσπάται η προσοχή μου. Αλλά αυτό, ξέρεις, εξαρτάται πολύ και από εμάς, γιατί το γράψιμο σημαίνει μεγάλη αυτοπειθαρχία.  Δεν είστε μόνο εσείς που, όταν σας λένε να γράψετε, να διαβάσετε, το μυαλό σας είναι στο ψυγείο, στους φίλους σας, στο κινητό σας, οπουδήποτε αλλού. Το μυαλό, ξέρετε, επειδή είναι ελεύθερο, του αρέσει να τρέχει, οπότε, μόλις πας να το στριμώξεις, εκείνο λέει «τσαπ, σιγά που θα με στριμώξεις» και το σκάει. Είναι δηλαδή όλων μας η τάση το μυαλό μας να τρέχει, άρα χρειαζόμαστε αυτή τη γυμναστική μυαλού το να το βάλουμε, να του πούμε «τώρα δε θα τρέξεις, θα τελειώσεις αυτό και μετά θα τρέξεις». 

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε και σε ποια ηλικία;

Ξεκίνησα κατ’ αρχάς να διαβάζω πριν πάω στο σχολείο γιατί βαριόμουνα κι επειδή είχαμε πολλά βιβλία στο σπίτι. Μας διάβαζαν οι γονείς μου, αλλά οι γονείς μου ήταν και πολλές ώρες στη δουλειά, οπότε, επειδή ήμουνα περίεργη να μάθω να διαβάζω μόνη μου τις ιστορίες γιατί μ’ άρεσαν, ξεκίνησα να διαβάζω μόνη μου πριν πάω στο σχολείο. Κι έτσι όταν πήγα στο σχολείο, στην Πρώτη όχι, στη Δευτέρα σίγουρα που είχα αρχίσει πια να γράφω, να κατακτώ καλά τη γραφή, είχα γράψει και την πρώτη μου ιστορία. Δε θυμάμαι αν ήμουνα Πρώτη ή Δευτέρα, ήτανε για μια μαργαρίτα και μια πεταλούδα. Κι αργότερα σ’ αυτή την ιστορία βασίστηκα, είχαν έρθει κι άλλες αφορμές, κι έγραψα «Το δέντρο που είχε φτερά», μια εικονογραφημένη ιστορία. Είχε βγει παλιότερα και ξαναεκδόθηκε τώρα. Στην πρώτη της εκδοχή την είχε εικονογραφήσει η Ίριδα Σαμαρτζή, η εικονογράφος που εικονογράφησε και «Το παλιόπαιδο» και τώρα την εικονογράφησε ο Βασίλης ο Κουτσογιάννης. Έχουμε βγάλει τρία βιβλία μαζί σε λιγότερο από έναν χρόνο, έχουμε πια δέσει ως συνεργάτες πολύ καλά. Οπότε, στην ουσία από πολύ μικρή ξεκίνησα και να διαβάζω και να γράφω κι εκεί γύρω στα δέκα έλεγα «θα μ’ άρεσε να γίνω συγγραφέας», ήθελα να γίνω συγγραφέας.

Εκτός από τον Βασίλη Κουτσογιάννη, με ποιος άλλους συγγραφείς έχετε συνεργαστεί;

Με την Ίριδα Σαμαρτζή που κάναμε «Το παλιόπαιδο», «Το δέντρο που είχε φτερά» και τη «Γοργόνα», με τον Βασίλη τον Γρίβα που έχουμε κάνει «Το φάντασμα του Κάντερβιλ», έχει κάνει και το «Ο λυράρης και οι νεράιδες», μια σειρά για μικρότερα παιδιά που αναδιηγούμαι με δεκαπεντασύλλαβο μύθους και θρύλους της Ελλάδας. Εκεί, λοιπόν, σε κάθε βιβλίο είχα διαφορετικό εικονογράφο. Με τον Βασίλη τον Παπατσαρούχα που έχει κάνει το εξώφυλλο για τους «Ονειροφύλακες», τώρα βέβαια βγήκανε με καινούριο εξώφυλλο. Με τη Σάντρα την Ελευθερίου που έχουμε κάνει παραμύθια με μικρά παιδάκια, με την Κατερίνα τη Βερούτσου, πάλι σ’ αυτή τη σειρά «Ιστορίες νεοελληνικής μυθολογίας». Γενικώς έχω συνεργαστεί με αρκετούς εικονογράφους εξαιτίας αυτής της σειράς. 

Ποιο είναι το αγαπημένο σας βιβλίο και ποιος ο αγαπημένος σας συγγραφέας;

Έχω πολλά αγαπημένα βιβλία, δεν μπορώ να σου πω ένα χωρίς να αδικήσω άλλα. Θα σου πω όμως ένα βιβλίο που το ανακάλυψα πολύ μικρή και έκτοτε το ΄χω διαβάσει πάμπολλες φορές. Το ανακάλυψα μικρή επειδή το είχαμε, ήταν βιβλίο της μαμάς μου αυτό απ’ όταν ήτανε εκείνη μικρή. Ήταν τα παραμύθια του Άντερσεν. Είχε πολλές ιστορίες του Άντερσεν μεταφρασμένες όπως ήτανε στο πρωτότυπο, γιατί, ξέρετε, τα παραμύθια του Άντερσεν τ’ αλλάζουνε λίγο για να μην έχουνε κακό τέλος, λυπητερό κτλ. Εκείνα όμως ήτανε μεταφρασμένα στα ελληνικά χωρίς περικοπές, χωρίς διασκευές κι αυτό ήτανε το πρώτο βιβλίο ίσως που διάβασα όταν ήμουνα πολύ μικρή. Το διάβαζα, το ξαναδιάβαζα κι ακόμα το διαβάζω. Οπότε αυτό ήτανε ένα πολύ αγαπημένο βιβλίο, το ΄χω και τώρα και το προσέχω γιατί είναι πολύ παλιό βιβλίο πια. Ήτανε ένα βιβλίο με ιστορία και σίγουρα ο Άντερσεν ήταν και παραμένει αγαπημένος. Από κει και πέρα διάβαζα πολύ Άλκη Ζέη, που επίσης ήταν και παραμένει αγαπημένη μου, μ’ άρεσε πολύ ο Πίτερ Παν, παρ’ όλο που τα παιδιά μου δεν τον συμπαθούν, εμένα μου αρέσει, δηλαδή τα παιδιά μου λένε ότι είναι «παλιόπαιδο» ο Πίτερ Παν. Μεγαλώνοντας άρχισα να ανακαλύπτω άλλους συγγραφείς, όπως ο Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, τον αγαπάω πάρα πολύ. Τον ανακάλυψα εκεί γύρω στα δώδεκα μου χρόνια, αυτός δεν έγραφε για παιδιά, αν και έχει κάποιες ιστορίες που είναι εικονογραφημένες, μετά ανακάλυψα τον Άντονι Τσέχοφ, τον Ρώσο διηγηματογράφο και θεατρικό συγγραφέα, που επίσης παραμένει αγαπημένος μου, τον Γουίλιαμ Σαίξπηρ, Άγγλο θεατρικό συγγραφέα, επίσης πολύ αγαπημένος μου. Σας αναφέρω αυτούς που ανακάλυψα μέχρι την εφηβεία μου, όπως ακόμη ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Σεφέρης και ο Ρίτσος. Αυτούς τους διάβαζα μέχρι και τα δεκαπέντε μου χρόνια, από κει και πέρα φυσικά είναι κι άλλοι πολλοί που αγαπάω και μ’ έχουν επηρεάσει, αλλά σας αναφέρω ενδεικτικά αυτούς. 

Όταν ήσασταν παιδί, τι θέλατε να γίνετε όταν μεγαλώσετε;

Πέρασα και από τη φάση που ήθελα να γίνω φαροφύλακας, κάποια στιγμή ήθελα παιδίατρος, αλλά βέβαια είχα πει ήδη πριν απ’ όλα ότι θέλω να γίνω συγγραφέας. 

Ποια είναι η αγαπημένη σας ασχολία στον ελεύθερό σας χρόνο;

Η αλήθεια είναι ότι, έτσι όπως τα ΄χω καταφέρει δεν έχω και πολύ ελεύθερο χρόνο, αλλά σίγουρα μ’ αρέσει να πηγαίνω κινηματογράφο -κι είναι κάτι που έχουμε στερηθεί τώρα με τον κορονοϊό- όπως και θέατρο βέβαια. Μ’ αρέσει να κάνω λίγο κηπουρική που έχουμε ένα μικρό κήπο. Παλιότερα έκανα και χειροτεχνίες διάφορες, αλλά τώρα, επειδή έχω ένα θέμα με το χέρι μου δε μου είναι πολύ εύκολο. Και σίγουρα μου αρέσει να ταξιδεύω και να παίζω παιχνίδια με τα παιδιά μου. Παίζουμε πάρα πολλά επιτραπέζια.  

Ποιο είναι το αγαπημένο σας χρώμα;

Το αγαπημένο μου χρώμα είναι το πράσινο, σε διάφορες εκδοχές. Μ’ αρέσει πάρα πολύ αυτό το πράσινο της ελιάς, το λαδί, το φιστικί, λίγο το γαλαζοπράσινο, αλλά, ναι, το πράσινο. 

Τι απεχθάνεστε;

Απεχθάνομαι, νομίζω, την υποκρισία πολύ και το ψέμα, μερικές φορές είναι δικαιολογημένο αλλά δε μου αρέσει το ψέμα, η υποκρισία γενικά και η ανεντιμότητα. Δηλαδή το να μην είναι κάποιος έντιμος, με χαλάει πολύ και με στεναχωρεί κιόλας.

Και το ψέμα της Πρωταπριλιάς; [Σχόλιο μαθητή]

Όχι, αυτό έχει πλάκα! Αυτά τα μικρά ψέματα που λέμε στην καθημερινότητα, αυτά δεν τα κάνουμε με κακό σκοπό, αυτά συνήθως τα κάνουμε για να προστατεύουμε λίγο τον εαυτό μας, για να πειράξουμε τον άλλον, αυτά τα μικρά ψεματάκια έχουν την πλάκα τους. Το ψέμα όμως αυτό που συνδυάζεται με υποκρισία και ανεντιμότητα είναι το διαφορετικό, δηλαδή εκεί επιλέγεις συνειδητά να πεις κάτι ή να φερθείς κάπως προς καθαρά δικό σου όφελος. Αυτό λοιπόν το ψέμα δεν τιμάει ούτε εσένα και υποτιμάει σαφώς και τον άνθρωπο στον οποίον φέρεσαι ανέντιμα και υποκριτικά. Ή να προσποιείσαι ότι είσαι κάτι άλλο από αυτό που είσαι ή να προσποιείσαι ότι συμπαθείς κάποιον, ενώ πίσω του να μιλάς άσχημα.

Πόσα παιδιά έχετε και τι φύλου;

Έχω δυο αγόρια, ο ένας είναι δεκατεσσάρων χρονών, Γ΄ γυμνασίου και ο άλλος είναι Α΄ λυκείου, είναι δεκάξι χρονών.

Ετοιμάζετε κάποιο καινούριο βιβλίο;

Μόλις βγήκε αυτό που κάναμε με τον Βασίλη Κουτσογιάννη και λέγεται «Το παιδί και το άγαλμα του Άντερσεν» και είναι εικονογραφημένο βιβλίο, είναι και για την ηλικία σας και για πιο μικρά παιδιά. Είναι μια ιστορία για ένα παιδί κι ένα άγαλμα, το οποίο είναι η αληθινή ιστορία του αγάλματος. Αυτό το άγαλμα το βύθισε ο γλύπτης που το έφτιαξε, το έριξε στα νερά του λιμανιού του Οντένς , στη γενέτειρα πόλη του Άντερσεν. Είχανε ζητήσει ένα σύμπλεγμα από τον συγκεκριμένο γλύπτη κι επειδή ήρθε η ευρωπαϊκή οικονομική κρίση του είπανε «στοπ, δε θα γίνει» κι εκείνος για να διαμαρτυρηθεί πήγε και βύθισε αυτό το άγαλμα με ένα μεγάλο τελετουργικό στο λιμάνι της Οντένς. Κι έλεγε ότι κάθε χρόνο στα γενέθλια του Άντερσεν, 2 Απριλίου, θα το βγάζανε από το λιμάνι, θα το περιφέρανε στην πόλη και μετά άντε πάλι. Δεν ξέρω αυτό αν ξαναέγινε, δεν το ΄ψαξα και παραπάνω, εμένα αυτή η ιστορία με ενέπνευσε να γράψω αυτό το βιβλίο για το παιδί και τον Άντερσεν, το άγαλμά του, που συναντιούνται και στην ουσία μέσα από τα παραμύθια του και τις ιστορίες του βοηθάει το παιδί να ξεπεράσει κάποια θέματα, να γνωρίσει τον εαυτό του. Αυτό λοιπόν μόλις βγήκε, ετοιμάζεται να βγει, το τελειώνω τώρα, «Οι Μουσικοί» στη σειρά «Οι Μεγάλοι… Μικροί». Στη σειρά αυτή πρώτα ήταν οι «Αγωνιστές», μετά ήρθαν οι «Καλλιτέχνες», οι «Επιστήμονες», τώρα θα βγουν «Οι Μουσικοί» κι ένα μυθιστόρημα που το δουλεύω εδώ και καιρό κι ελπίζω ότι θα βγει από Οκτώβριο.

[Δασκάλα]: Μπορείτε να μας δώσετε κάποια συμβουλή για επίδοξους συγγραφείς;

Θα σας πω τη συμβουλή που δίνουν όλοι και την έδινε πάρα πολύ και η Άλκη Ζέη: να διαβάζεις, να διαβάζεις, να διαβάζεις. Κάθε επάγγελμα για να το εξασκήσεις, περνάς από σπουδές, πρέπει να διαβάζεις. Έτσι και για τους συγγραφείς οι σπουδές είναι το διάβασμα, πρέπει συνεχώς να διαβάζουμε. Εσείς τώρα που είστε και παιδιά, έχετε συνεχώς περιέργεια και διάφορες εμπειρίες, αλλά στην ουσία, άμα δε διαβάσεις πολύ, πώς θα γράψεις; Πώς θα δεις διαφορετικά είδη γραφής, διαφορετικά ύφη, πώς θα καταλάβεις τι σε συγκινεί σε μια μικρή ιστορία, τι σε συγκινεί σε ένα μυθιστόρημα; Άρα η συμβουλή η μεγάλη είναι να διαβάζεις και να ζεις, να παρατηρείς γύρω σου τον κόσμο. Μπορεί να ΄χετε πάντα μαζί σας ένα σημειωματάριο που να σημειώνετε πράγματα, λέξεις που ακούσατε, εικόνες που συναντήσατε, σκέψεις που σας ήρθαν στον νου και αυτό κάποια στιγμή, εκεί που δεν το περιμένεις, θα σου δώσει την αφορμή να γράψεις κάτι, μια έμπνευση. Πολλά δικά μου ξεκίνησαν έτσι. Το «Όταν έφυγαν τ’ αγάλματα» γεννήθηκε από μια φωτογραφία που είδα. Άρα, ένα μικρό σημειωματάριο που σημειώνουμε πράγματα που μας κάνουν εντύπωση, ίσως ένα μικρό κάθε μέρα, κάτι που παρατηρούμε, κάτι που μας άρεσε, ένα πουλάκι που κάθεται στο δέντρο, ένα πουλάκι που ήρθε ξαφνικά στη γλάστρα μας στο μπαλκόνι. Από κει και πέρα υπάρχουν πολλές τεχνικές, πολλές συμβουλές αλλά αυτό νομίζω ότι μας εξασκεί γιατί εξασκεί τη μνήμη κι ένας συγγραφέας πρέπει να ΄χει γερή μνήμη, παρατηρητικότητα και συνδυαστική σκέψη. Αυτό, βέβαια θα ΄ρθει στην πορεία, γιατί, άμα έχουμε σημειώσει ότι «σήμερα είδα ένα πουλάκι που ήρθε στη γλάστρα», την άλλη μέρα έχουμε σημειώσει «άκουσα ένα τραγούδι από έναν πλανόδιο που πέρασε», την τρίτη μέρα μπορεί να ΄χουμε σημειώσει μια φράση που μας είπε η Κατερίνα και μας έκανε εντύπωση και αυτά τα τρία να τα συνδέσουμε σε μια ιστορία. Και, φυσικά, διαβάζουμε!

Ευχαριστούμε πολύ, καλή συνέχεια στο έργο σας. Τιμή μας που «ήρθατε» στην τάξη μας.

altaltalt

H ANTΙΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΦΙΣΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

Ο ΕΧΘΡΟΣ"

Με αφορμή το εξαίρετο αντιπολεμικό βιβλίο "Ο εχθρός" (Νταβίντε Καλί, Σαρζ Μπλοκ), την πολεμική συγκυρία που βιώνει η Ευρώπη αλλά και με αφορμή την ημέρα κατά του Σχολικού εκφοβισμού και της βίας γενικότερα (6 Μαρτίου),  μοιραστήκαμε σκέψεις με τους μαθητές/τις μαθήτριες του Ε1, οι οποίοι/-ες συνεργάστηκαν για τη δημιουργία ενός αντιπολεμικού πανό/αφίσας.

___________________________

Ποιος είναι αυτός ο τρομερός εχθρός, ο απλός στρατιώτης; Τι του έχουν πει για τον εχθρό του; Και πόσο μοιάζουν οι δυο τους; Μήπως σε τελική ανάλυση έχουν τις ίδιες επιθυμίες;

Δύο εχθροί σε δύο τρύπες. Ξεχασμένοι από όλους, περιμένουν νέα για την έκβαση του πολέμου που τράβηξε πολύ και τους έχει κουράσει.

Αφηγητής ο ένας απ' τους δυο. Ας πούμε "Ο Ένας". Ο "Άλλος" τηρεί σιγή ασυρμάτου. Πώς γίνεται όμως στο τέλος και οι σκέψεις μπερδεύονται, ώστε να νομίζουμε ότι θα μπορούσε κάλλιστα τα λόγια αυτά να τα ξεστομίζει και ο "Άλλος εχθρός"; Και, για κλείσιμο, μια έκπληξη...

_____________

"Είμαι μόνος ... Πεινάω. Νομίζω ότι κι ο εχθρός είναι μόνος και πεινάει"...

"Άρχισε να βρέχει. Δε μου αρέσει η βροχή"...

"Κάθε φορά που βρέχει, σκέφτομαι ότι επιτέλους πρέπει να σταματήσει ο πόλεμος"...

"Αν σταματήσει αυτός ο πόλεμος, θα μπορέσουμε να γυρίσουμε σπίτια μας" ..

"Θα ήθελα να βρίσκομαι ψηλά στα αστέρια και να βλέπω κάτω"...

"Αυτός ο πόλεμος δεν έχει κανένα νόημα. Πρέπει να σταματήσουμε"...

"Δεν είμαι τέρας εγώ... Είμαι άνθρωπος εγώ"...

_______________

Οι λέξεις γίνονται σύννεφα, ανεβαίνουν στον ουρανό, πυκνώνουν, βαραίνουν, γίνονται βροχή και ποτίζουν τη μπαρουτοκαπνισμένη γη στην οποία φυτρώνει δειλά δειλά το πρώτο λουλουδάκι. Η αρχή έγινε...

Ένα κείμενο διαχρονικά επίκαιρο και σήμερα περισσότερο από ποτέ. Κι η ανάγκη για ειρήνη, κραυγαλέα σαν τα χρώματα των λουλουδιών της άνοιξης. Μιας πληγωμένης άνοιξης.

Πληθαίνουν οι φωνές, πληθαίνουν τα "χεράκια" που ζητάνε Διάλογο, Ειρήνη, Ζωή.

Βάλαμε κι εμείς το δικό μας χεράκι

altaltaltaltalt

ΑΛΛΗΛΟΣΕΒΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΤΗΤΑ

Οι μαθητές των τάξεων Γ΄ και ΣΤ΄ στο πλαίσιο του προγράμματος "Αλληλοσεβασμός και Διαφορετικότητα" δημιούργησαν μια γωνιά στο σχολείο, στην οποία τοιχοκολήθηκαν συνθήματα για τη διαφορετικότητα, έφτριαξαν το τρένο του σεβασμού και τοποθέτησαν " το Δέντρο της Φιλίας ". Προσκάλεσαν όλους τους μαθητές να γεμίσουν τα κλαδιά του δέντρου με καρτελάκια εκφράζοντας με τα συνθήματά τους την αγάπη τους, το σεβασμό τους και την αποδοχή της διαφορετικότητας.

alt

25η ΜΑΡΤΙΟΥ 2022

Την 25η Μαρτίου ο Ελληνισμός σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης γιορτάζει και πανηγυρίζει μαζί με τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου και την ανάσταση του Γένους.

Η διπλή αυτή εορτή μας υπενθυμίζει τους άρρηκτους δεσμούς Ελληνισμού και Ορθοδοξίας, που προσέφεραν στην ανθρωπότητα ύψιστα ιδανικά και έδωσαν νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη με την πρόταση της αγάπης και της προσφοράς.

Βασισμένη σε αυτά τα ιδανικά η επανάσταση του 1821, με τους σκληρούς αγώνες και τις θυσίες των Ελλήνων, είχε ως αποτέλεσμα την απόκτηση της ελευθερίας μας, με την αναγνώριση της ανεξαρτησίας του Ελληνικού κράτους.

Με αφορμή λοιπόν τον εορτασμό της επετείου ας αντλήσουμε διδάγματα για το παρόν και το μέλλον της χώρας μας, ώστε ενωμένοι να ανταποκριθούμε στις σύγχρονες προκλήσεις της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας πραγματικότητας.

Η συμμετοχή όλων μας στις εκδηλώσεις απόδοσης τιμής προς όλους εκείνους τους Έλληνες αγωνιστές που θυσιάστηκαν για τη δική μας ελευθερία, αποτελεί την ελάχιστη οφειλόμενη τιμή προς τη μνήμη τους.altaltaltaltaltalt

ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ " Ο ΜΑΤΡΟΖΟΣ "

από μαθητές της Ε΄τάξης του σχολείου 

https://drive.google.com/file/d/16awOnf3wgBYklgnjTdokSIUn5Y7ZBFyv/view?u

sp=sharing

ΑΦΗΓΗΣΗ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ " Ο ΒΡΑΧΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΥΜΑ "

από μαθήτριες της Ε τάξης του σχολείου

https://drive.google.com/file/d/1q8CVLyZFz3t8DcGYPTeTaMzt4NIphsN5/view?usp=sharing


Περισσότερα Άρθρα...